PLATFORM VOOR PUBLIC GOVERNANCE, AUDIT & CONTROL

TPC op

Sluit je aan bij de TPC Linked In-groep, neem deel aan discussies en ontmoet vakgenoten.
Naar Linked In

nieuws

Recensie: Niet de kiezer is gek

Bron TPC 1 – februari 2018
Laatste bijgewerkt op donderdag 22 februari 2018 om 16.06
Print dit artikelE-mail dit artikel

Tom van der Meer, Houten: Spectrum, 2017, 142 blz. ISBN9789000357895

Publicist en politicoloog Tom van der Meer, hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam, baseert dit boek mede op veel onderzoek dat hij deed naar politiek vertrouwen, kiesgedrag, en het Nederlandse partijenstelsel. Het boek is doorspekt met resultaten van onderzoek. Vele andere auteurs en onderzoekers krijgen een podium. Zijn conclusie: niet de kiezer is gek. Iedere politicus, bestuurder en manager zou er zijn voordeel mee moeten doen. 

Politici en journalisten die de afgelopen jaren kritisch waren op het functioneren van het democratisch stelsel, vergissen zich. De scepsis van de kiezer is productief, doet er toe en draagt meer bij dan vertrouwen. De gevestigde partijen proberen hun oude machtsstructuren vast te houden. Het draaien aan de institutionele knoppen lijkt eerder contraproductief. De bestuurscultuur moet dringend gemoderniseerd worden. Het is belangrijk hier precies te zijn. Het vertrouwen in het democratisch proces is immers groot en weerspiegelt de kwaliteit van onze overheid. Internationaal staan we overal erg hoog aangeschreven. 

Angst, argwaan en neerbuigendheid tegenover de Nederlandse kiezer is volkomen onterecht. Deze is assertief, kieskeurig en niet wispelturig. In de eerste fase komen kiezers tot een keuzeset, een klein aantal (ideologisch coherente) partijen waarop zij overwegen te stemmen. In de tweede fase (in de tijd steeds later) bepalen ze hun keuze (inhoudelijk of strategisch bepaald). Het openbaar bestuur staat niet open voor burgerinspraak. 

Veel belangrijke functies in het openbaar bestuur zijn gebaseerd op politieke benoemingen. Coalitie­vorming blijkt steeds ingewikkelder te worden. Deze dwingt te kiezen voor wisselende meerderheden. Dat dwingt tot het noodzakelijke politieke debat. Problemen worden niet opgelost door ze te negeren en de representatie ervan in het parlement te ondermijnen. Veel geopperde institutionele veranderingen hebben wel dat karakter. De drie in Nederland populairste oplossingen (kiesdrempels, districtenstelsel, afsplitsen ontmoedigen) worden ruimhartig besproken, evenals de rol van referenda en het werken met loting (voor bestuurlijke posities). 

De oplossing van de auteur: verdedig de instituties en de democratie, kies voor een vorm van politiek leiderschap rond het goede verhaal waar de kiezers zich achter willen scharen. Minderheids­regeringen, stembusakkoorden en een open bestuurscultuur dragen serieus bij. 

Gepubliceerd op: donderdag 22 februari 2018 om 16.05
Laatste bijgewerkt op: donderdag 22 februari 2018 om 16.06